W 2021 roku moje badania dawnych technik fotograficznych uzyskały wsparcie Narodowego Centrum Nauki, które przyznało mi grant badawczy w ramach programu Preludium-20 na realizację projektu badawczego: "Rozwój srebrowych technik fotograficznych w wieku dziewiętnastym. Opis cech charakterystycznych dla poszczególnych procesów i ich modyfikacji."
W ramach realizowanego do lutego 2026 projektu:
Opisane zostały wykorzystywane w wieku dziewiętnastym pozytywowe techniki srebrowe wraz z kolejnymi ich modyfikacjami oraz chronologią ich wykorzystania, a także dziewiętnastowieczne techniki negatywowe z wyłączeniem materiałów wykonywanych przemysłowo, ilekroć różniły się one zasadniczo od materiałów, które były lub mogły być przygotowywane w pracowniach fotograficznych,
Przygotowane zostały opisy technologiczne pozwalające na zrozumienie procesu wykonania poszczególnych technik i podjęcie próby ich odtworzenia dla celów badawczych lub artystycznych,
Opisane zostały zabiegi stosowane w trakcie wykorzystywania poszczególnych technik takie, jak zastosowanie wywoływaczy czy tonerów, woskowanie i werniksowanie, wraz z wybranymi recepturami,
Przygotowane zostały modele ilustrujące wybrane techniki oraz przebadane zostaną możliwości ich dokładniejszej identyfikacji z użyciem analizy instrumentalnej XRF i FTIR,
Podjęta zostanła próba stworzenia katalogu cech charakterystycznych, ze szczególnym uwzględnieniem wykorzystania analizy instrumentalnej XRF i FTIR, pozwalających na identyfikację nie tylko poszczególnych procesów, ale także ich odmian i modyfikacji,
Spośród technik pozytywowych przedmiotem badań były:
Papier solny wraz z modyfikacjami takimi, jak użycie dodatkowych spoiw organicznych i ich połączeń (a więc również pochodna wobec papieru solnego technika albuminowa wraz z jej wariantami)). Uwzględnione zostaną także modyfikacje chemiczne służące zmianie kontrastu (np. zastosowanie chlorku miedzi czy użycie chromianów) oraz użycie tonerów opartych na solach złota i platyny, a także wykorzystanie wywoływaczy w celu skrócenia czasu ekspozycji i zmiany kontrastu odbitki jak i wykorzystanie werniksów i wosków. Uwzględniona zostanie również popularna w pierwszych latach fotografii metoda ‘tonowania’ za pomocą zużytego utrwalacza,
Emulsje typu POP (zarówno wykorzystujące kolodion, jak i żelatynę jako spoiwo) wraz z modyfikacjami. Analiza obejmie użycie tonerów opartych na solach złota i platyny oraz wykorzystanie wywoływaczy w celu skrócenia czasu ekspozycji i modyfikacji koloru/kontrastu odbitki,
Proste emulsje typu DOP tworzone z użyciem chlorków oraz połączenia chlorków i bromków.
Spośród technik negatywowych przedmiotem badań były:
Talbotypia (negatyw papierowy) wraz z jego modyfikacjami uwzględniając metody wymagające woskowania papieru na różnych etapach procesu,
Negatyw albuminowy wraz z modyfikacjami takimi, jak negatyw albuminowo-kolodionowy,
Negatyw kolodionowy z uwzględnieniem suchej i mokrej płyty oraz wzmacniania,
Sucha płyta żelatynowo srebrowa w zakresie, w jakim płyty takie mogły być wykonywane w indywidualnych pracowniach, bez uwzględnienia materiałów produkowanych wyłącznie przemysłowo. Uwzględnione zostały zarówno emulsje amoniakalne jak i starsze od nich emulsje tworzone w wysokich temperaturach (ang. boiled emulsions), podobnie jak wzmacnianie i werniksowanie oraz wykorzystanie różnych wywoływaczy.
W ramach projektu wykonano blisko 200 modeli oraz przeprowadzono badania instrumentalne FTIR i XRF dla 80 z nich.